Z początkiem lipca w Warszawie rozpoczęła funkcjonowanie pierwsza w Polsce strefa czystego transportu. Przyjrzyjmy się powodom zakazu wjazdu do Warszawy dla niektórych pojazdów oraz szczegółom obowiązywania strefy.

Żadne spośród ostatnich zmian w przepisach ruchu drogowego nie wywoływały takich emocji, jak te zaprojektowane dla stref czystego transportu. Mimo że ich obowiązywanie ogranicza się do niewielkich przestrzeni. Sprzeciw wobec nich przyczynił się nawet do tego, że jedna z planowanych stref - w Krakowie - nie została uruchomiona w zapowiedzianym terminie. Zatem pierwszą i - jak na razie jedyną w Polsce - strefą czystego transportu jest ta obowiązująca od 1 lipca w Warszawie. Jaka jest idea takiego rozwiązania i z czym się ono wiąże?

Strefy czystego transportu - jakie zasady będą obowiązywać?

Strefy czystego transportu (LEZ - low emission zones) są tworzone w celu poprawy jakości powietrza poprzez redukcję emisji szkodliwych substancji z pojazdów, takich jak tlenki azotu (NOx) i cząstki stałe (PM). Wpływa to korzystnie na zdrowie publiczne, zmniejszając liczbę przypadków chorób układu oddechowego i sercowo-naczyniowego. Strefy czystego transportu promują również korzystanie z ekologicznych środków transportu, takich jak pojazdy elektryczne i rowery, co zmniejsza hałas i ogólne natężenie ruchu. Ponadto są one częścią strategii zrównoważonego rozwoju miejskiego, mającej na celu poprawę jakości życia mieszkańców i ochronę środowiska.

Zielone strefy w Europie

W Europie funkcjonuje w sumie ponad 320 takich stref. W Paryżu obowiązują surowe przepisy dotyczące emisji, które ograniczają wjazd pojazdów z wyższymi poziomami emisji. Londyn posiada Ultra Low Emission Zone (ULEZ) w centrum miasta oraz strefę emisji CO2 (Congestion Charge Zone). W tych miastach istnieje monitoring tablic rejestracyjnych, który umożliwia identyfikację kierowców nieprzestrzegających przepisów i nałożenie kar. W berlińskiej Umweltzone natomiast do wjazdu wymagane są specjalne naklejki świadczące o niskiej emisji pojazdu - nieuprawniony wjazd też grozi mandatem. Istnieją również inne modele, mające na celu zniechęcenie posiadaczy samochodów z wysokoemisyjnymi silnikami do wjazdu w strefy zastrzeżone. Przykład? Wyższe opłaty za wjazd lub parkowanie - tak jest chociażby w Mediolanie.

Strefy czystego transportu dla pojazdów elektrycznych

Niektóre samorządy poszły jeszcze dalej, w ogóle nie tolerując samochodów z konwencjonalnymi silnikami we wrażliwych obszarach miasta. Jednym z przykładów strefy, do której mogą wjeżdżać wyłącznie pojazdy bezemisyjne, jest Zero Emission Zone (ZEZ) w brytyjskim Oksfordzie. W tej strefie mogą poruszać się jedynie pojazdy elektryczne lub zasilane wodorem. Eksperci przekonują, że to właśnie elektryfikacja będzie trendem przewodnim w motoryzacji, a takie rozwiązania, jak w Oksfordzie będą jednym z elementów promujących bezemisyjny transport.

W Warszawie nie od razu będzie tak radykalnie. Wprowadzenie strefy czystego transportu w stolicy będzie etapowane, po to, aby sukcesywnie ograniczać emisję i nie wywołać szoku u kierowców, przyzwyczajonych do swobodnego wjazdu do centrum. Ograniczenia wdrażane w kolejnych etapach opisujemy poniżej. O zasadach obowiązujących samochody zabytkowe czy dostawcze można przeczytać na stronach urzędu miasta Warszawy. Nowe przepisy nie obowiązują osób zameldowanych i/lub płacących podatki w stolicy.

Etapy wprowadzania zielonej strefy w Warszawie

Etap 1

Od 1 lipca 2024 roku pojazdy będą musiały spełniać określone normy emisyjne. Pojazdy z silnikiem benzynowym (w tym LPG) będą musiały spełniać normę Euro 2 lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 1997 roku, co oznacza, że maksymalny wiek pojazdu wyniesie 27 lat. Natomiast pojazdy z silnikiem Diesla (w tym LPG) będą musiały spełniać normę Euro 4 lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2005 roku, co daje maksymalny wiek 19 lat.

Etap 2

Od 2026 roku wprowadzane będą nowe wymagania. Pojazdy benzynowe (w tym LPG) będą musiały spełniać normę Euro 3 lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2000 roku (maksymalny wiek 26 lat). Pojazdy z silnikiem Diesla będą musiały spełniać normę Euro 5 lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2009 roku (maksymalny wiek 17 lat).

Etap 3

W 2028 roku pojazdy benzynowe (w tym LPG) będą musiały spełniać normę Euro 4 lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2005 roku (maksymalny wiek 23 lat). Pojazdy z silnikiem Diesla będą musiały spełniać normę Euro 6 lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2014 roku (maksymalny wiek 14 lat).

Etap 4

Od 2030 roku pojazdy benzynowe (w tym LPG) będą musiały spełniać normę Euro 5 lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2009 roku (maksymalny wiek 21 lat). Pojazdy z silnikiem Diesla będą musiały spełniać normę Euro 6dT lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2017 roku (maksymalny wiek 13 lat).

Etap 5

W 2032 roku wprowadzony zostanie ostatni etap. Pojazdy benzynowe (w tym LPG) będą musiały spełniać normę Euro 6 lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2014 roku (maksymalny wiek 18 lat). Pojazdy z silnikiem Diesla będą musiały spełniać normę Euro 6d lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2020 roku (maksymalny wiek 12 lat).